Głód.
/Tekst, który został opublikowany w Biuletynue Diec. Tarnowskiej/
Norman – 5 miesięcy – 1.5 kg
Niedożywienie „Brak równowagi pomiędzy zapotrzebowaniem na składniki pokarmowe i energię, a podażą, której zaspokojenie pozwala na wzrost oraz podtrzymanie funkcji życiowych.”
Getro, lat 8. – 7 kg
Głód „Stan ekstremalnego niedożywienia.”
Ana – 3 miesiące – 2 kg
„Średnie dobowe spożycie białka nie przekracza 60g, a wartość kaloryczna posiłków kształtuje się na poziomie poniżej 2300 kcal/dobę.”
Dieudonne – 6 lat – 10 kg
Raport ONZ o stanie bezpieczeństwa żywnościowego i żywienia na świecie (SOFI) - dokument opracowany przez: Organizację Narodów Zjednoczonych ds. Wyżywienia i Rolnictwa (FAO), Międzynarodowy Fundusz Rozwoju Rolnictwa (IFAD), Fundusz Narodów Zjednoczonych na Rzecz Dzieci (UNICEF), Światowy Program Żywnościowy (WFP) oraz Światową Organizację Zdrowia (WHO).
Rosin – 12 miesięcy – 4 kg
- „733 miliony ludzi cierpiących na głód (2023) – 9,1% populacji świata”
Alfons – 2 lata – 5 kg
- „Wdrożenie polityk, inwestycji i prawodawstwa niezbędnych do odwrócenia tendencji związanych z głodem, brakiem bezpieczeństwa żywnościowego i niedożywieniem, wymaga odpowiedniego finansowania.”
Simon – 8 miesięcy – 3 kg
- „Konieczne jest pilne wdrożenie opłacalnych, odpornych, sprawiedliwych i zrównoważonych systemów rolno-społecznych.”
Claudia – 22 lata – 25 kg
- „Bez większego poziomu finansowania i działań na większą skalę, świat nadal będzie zbaczał z drogi w kierunku eliminacji głodu”
Nala – 17 lat – 32 kg
- „Poziom głodu w Afryce – najwyższy na świecie – wzrósł o kolejne pół punktu procentowego od 2022 do 2023. Musimy sprostać wyzwaniu zwiększenia dostępu do finansowania dla krajów najbardziej potrzebujących.”
Grace a Dieu – 50 lat – 41 kg
- „Szczególnie szokujące są dane dotyczące głodu wśród dzieci. Aż 45 milionów dzieci na świecie cierpi na wyniszczenie organizmu z powodu ostrego niedożywienia, a ponad milion umiera każdego roku.”
Delmar – 13 lat – 13 kg
- „Statystyki pokazują, że w trzeciej dekadzie XXI wieku ludzkość nie tylko nie rozwiązała problemu głodu, ale wręcz pozwala na jego dalsze pogłębianie się.”
Ode – 7 lat- 14 kg
- „Zgodnie z definicją ONZ ds. Wyżywienia i Rolnictwa (FAO) powszechny dostęp do bezpiecznej żywności jest fundamentalnym prawem człowieka.”
Neema – 1 rok – 2.5 kg
- „To „raport wstydu” dla współczesnego świata.”
Pisząc ten artykuł w biurze, naprzeciwko otwartych drzwi mojego gabinetu siedzi grupka małych dzieci, w podartych ubrankach, które z zaciekawieniem i radością przyglądają się temu co robię. Przerywam na chwilę i myślę o nich. Wyłapują moje spojrzenie, uśmiechają się. Podbiegają do mnie i proszą o puszkę sardynek. Puszka sardynek. Marzenie „moich” dzieci. Mam kilkoro takich „moich” podopiecznych. Jednym daję jedzenie, innym opłacam szkołę, kolejnym podrzucam ubrania. Wszyscy my (misjonarze) to robimy – uzupełniamy luki. Rodzice wybierają – albo szkoła, albo ubranie. Albo jedzenie… wtedy my przejmujemy, choćby na jakiś czas, zapewnienie potrzeb tym dzieciakom. Według wielu praw, instytucji, spotkań – dostęp do żywności jest fundamentalnym prawem człowieka. Czy to prawo naprawdę istnieje, czy jest wymysłem instytucji pomocowych będących uśpieniem naszych sumień?
Raporty światowe pokazują, że ok. 730-820 mln ludzi na świecie dotyczy problem głodu. Tzn. co 11 osoba na świecie, a w Afryce co 5. Niedożywienie jest przyczyną niemal połowy zgonów dzieci poniżej 5 r.ż. , 149 milionów dzieci jest dotkniętych jego skutkami zdrowotnymi.
A może zrób taki eksperyment i przez jeden tydzień jedz tylko jeden posiłek dziennie, oparty na ryżu, może z warzywem lub sosem, nie zmieniając ilości swojej pracy i aktywności.
Czy wytrzymasz te kilka dni? Jak będziesz się czuł? O czym myślał?
Niedożywione dziecko jest słabe. Słabo oddycha. Jest blade i apatyczne. Krwawią mu dziąsła, wypadają zęby. Ma opuchnięte twarze i stopy. Przestaje rosnąć. Następnie pojawia się niewydolność układu krążenia, pokarmowego, odpornościowego. Łapie wszystkie możliwe choroby. Nie ma apetytu, wymiotuje, cierpi na ciężkie niekończące się biegunki. Jest odwodnione, kręci mu się w głowie, traci równowagę, ciągle jest mu zimno, nawet w tropikalnym upale. Ostatecznie – bez medycznych interwencji - prowadzi do skrajnego wycieńczenia organizmu, w konsekwencji najczęściej do śmierci.
„W czasach smutnych eufemizmów jednym z najsmutniejszym jest: brak bezpieczeństwa żywnościowego.” Brzmi łagodnie, naukowo, profesjonalnie. A gdybyśmy mieli odwagę nazywać dosadnie i drastycznie rzeczywistość, dokładnie tak, jaką ona jest? Powyżej zacytowałam statystyki. Raporty światowe pokazują, że ok. 730-820 mln ludzi na świecie dotyczy problem głodu… Co znaczy ta statystyka? Ile to dla mnie milion? Dzięki jednostkom statystyki zamieniają się w ludzi. Ale czy to coś zmienia? Ogrom cierpienia się nie zmniejsza, niewyobrażalnego cierpienia. Czy jeśli podam imię – JULIA – czy jej brzuch staje się mniej spuchnięty, a kończyny przestaną być wychudzone? A gdy opowiem Wam o jej marzeniach? Nail Gaiman w książce „Amerykańscy bogowie” zadał właśnie to pytanie: „Czy będzie wam łatwiej, jeśli poznacie jego imię, wiek, marzenia, lęki, ujrzycie to dzieło od środka? A jeśli tak, czyż w ten sposób nie krzywdzimy jego siostry, która leży obok na rozpalonym piachu, zniekształcona, powykręcana karykatura ludzkiego dziecka? Jeśli zaś poczujemy współczucie, czy staną się tym samym ważniejsze niż tysiąc innych dzieci, cierpiących z powodu tego samego głodu, tysiąc innych młodych żywotów, które wkrótce padną ofiarą milionów much?”
Wszyscy teoretycznie znamy przyczyny głodu. Wiemy o wojnach, kryzysach klimatycznych, nierównościach społecznych, marginalizacji niektórych grup społecznych, nieprawidłowych działań rządów, administracji, istnieniu korupcji czy nawet wpływ światowej polityki i ekonomii.
Czy to naprawdę powinno nam wystarczać, żeby spokojnie zamknąć oczy i uznać, że ja nie mam wpływu. To nie mój problem. To nie moje dziecko. Te dzieci są moje – Agi. Nasz świat jest światem kryzysów, które zawsze najbardziej odbijają się na bezbronnych – najmłodszych, niepełnosprawnych, osobach starszych.
W tym samym świecie możemy w ramach atrakcji huśtać się nad przepaścią, wystrzelić się z katapulty, zrobić treeking z gorylami, zwiedzić świątynię szczurów, podwodny hotel czy hotel w drzewie. Niektórzy nawet mają prywatne samoloty, wyspy, jachty, kolekcje samochodów, nie wspominając o lotach w kosmos czyli tzw. „turystyce kosmicznej ”, czy spotkaniu w ekskluzywnej restauracji z robotem AI.
W tym samym świecie jedna trzecia wyprodukowanej żywności jest wyrzucana.
Tak, to jest ten sam świat. Nasz świat.
Jestem ogromnie wdzięczna każdej osobie wspierającej dożywianie dzieci w krajach misyjnych. Wydawałoby się może, że sprawa jest oczywista, a jednak nie jest. Wielokrotnie na spotkaniach znajdują się osoby, które proponują mi zostawienie tej pracy, „bo całego świata nie zmienię”, proponują mi obojętność. A być może właśnie receptą na kryzysy – nawet te globalne – byłaby NIEobojętność?
Pytań jest oczywiście więcej. Jak angażować lokalne społeczności do prób samodzielnej walki z głodem? Czy takie możliwości w ogóle istnieją, a jeśli tak to w jaki sposób mają być organizowane i finansowane? Jak w kraju o prawie nieistniejącym systemie edukacji wymagać nie tyle od dzieci, ale nawet od dorosłych – logicznego, ekonomicznego, kreatywnego, sprawczego myślenia?
Praca na misjach to nieustanne mierzenie się z pytaniami, przy każdym kolejnym spotkanym człowieku, tym który wybiera nas, żeby opowiedzieć nam o swoim życiu i zostawić nas z pytaniami. Pytaniami bez odpowiedzi.
W kontekście misji (i w Kościele w ogóle) bardzo często ożywamy słowa „miłość” - a jednak dla mnie znowu pojawia się pytanie. Jak mówić ludziom o miłości, gdy umierają z głodu?
W dosłownym sensie – niedożywienie prowadzi do śmierci. W głębszym – to głód stoi za tym, że dzieci umierają na całkowicie uleczalne choroby. Głód sprawia, że młodzi mężczyźni sięgają po broń. Głód sprawia, że dzieci nie chodzą do szkoły tylko idą pracować w polu, kopalni lub co gorsza pałętają się po ulicach. Głód sprawia, że bohaterem rodziny jest ten, który najsprytniej kradnie. Głód odbiera możliwość refleksyjności, głębszej moralności, poczucia braterstwa. Głód przemienia życie w walkę o przetrwanie.
A ja – żeby nie pozostać obojętną – mogę tylko szukać dla nich odrobiny nadziei.
Bo każdy człowiek ma do nadziei prawo. Także ten, który urodził się gdzieś na końcu świata – ma prawo do życia i do nadziei, tak samo jak ja Aga Nowak.
Kiedyś trafiłam na takie zdanie ks. T. Halika: „Pan Bóg czasami przychodzi w pytaniach, a nie w odpowiedziach”. Tak myślę teraz, że nie jest częścią mojej misji – wiedzieć czy rozumieć, lecz walczyć o każdego człowieka najbardziej na świecie, wierząc że Pan Bóg jest Z NAMI, a kiedy przyjdzie już moment, gdy nie mogę nic więcej – nie zostawić go. Nie uciec wzrokiem. Ale być przy nim. Trzymać go za rękę. I nie bać się cierpieć z nim. I wierzyć, że w tym cierpieniu jest z nami Bóg i to On jest Nadzieją. Zawsze. Gdziekolwiek jesteśmy i kimkolwiek jesteśmy.
Program żywieniowy w Bagandou obejmuje leczenie żywieniowe oraz powikłań zdrowotnych dzieci z umiarkowaną i ciężką postacią niedożywienia, również kacheksji u osób dorosłych, badania przesiewowe niedożywienia w 14 wioskach za które jesteśmy odpowiedzialni, a także edukację żywieniową w szkołach, wioskach i szpitalu.
Bibliografia:
1. Światowa Organizacja Zdrowia – strona internetowa: www.who.int
2. Polska Misja Medyczna – strona internetowa: www.pmm.org.pl
3. Polish Platform od Medical Research – www.ppm.edu.pl
4. Raport ONZ o stanie bezpieczeństwa żywnościowego i żywienia na świecie (SOFI) – dostępny na stronie: www.fao.org
5. Wnioski grupy G7, dostęp: www.agriculture.ec.europa.eu
6. Koalicja Klimatyczna, dostęp: www.koalicjaklimatyczna.org
7. Polskie Towarzystwo Studiów nad Przyszłością: www.ptsp.pl
7. The World Counts – dostęp: www.thewordlcounts.com
8. Doświadczenia własne.